Denizli'de sofralık ve sirkelik üzüm üreticileri, artan girdi maliyetlerine karşı tüccarın açıkladığı geçen yılın da altındaki fiyatlar karşısında zor günler geçiriyor. Geçen yıl kuru üzümde 100 TL'leri gören üreticiler, fiyatların bu yıl 80 TL seviyesinde açıklanması üzerine TMO'ye alım çağrısı yaptı.
Denizli'de üzüm hasadı sezonu sürerken üreticinin gündeminde artan maliyetler ve ürünün tarlada karşılığını bulamaması var. Sofralık ve sirkelik üzüm yetiştiren üreticiler, tüccarların verdiği fiyatların üretim maliyetlerini karşılamadığını belirterek zor günler geçirdiklerini ifade ediyor.
Özellikle kuru üzüm fiyatlarında yaşanan düşüş üreticinin tepkisini artırdı. Geçtiğimiz yıl 100 TL seviyelerine ulaşan kuru üzüm fiyatının bu yıl 80 TL olarak açıklanması, artan mazot, gübre, ilaç, işçilik ve diğer üretim giderleri karşısında üreticiyi zor durumda bıraktı. Üreticiler, fiyatlardaki düşüşün yanı sıra girdi maliyetlerindeki artışa dikkat çekiyor. Geçen yıl mazotun litre fiyatının 45-50 TL seviyelerinde olduğunu belirten çiftçiler, 100 TL'ye sattıkları bir ürünle yaklaşık iki litre mazot alabildiklerini, bugün ise aynı miktardaki ürünün karşılığının bir litre mazot dahi almaya yetmediğini söylüyor.
Üzüm üreticilerinin bir diğer gündem maddesi ise alım politikaları. Tariş'e üye olmayan üreticiler, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) alım yapmasının piyasadaki dengeleri etkilediğini savunuyor. Üreticiler, ürünlerini alıcıya ulaştırmakta zorlandıklarını, alıcı bulduklarında ise çoğu zaman maliyetlerini karşılamayan fiyatlarla satış yapmak zorunda kaldıklarını belirtiyor.
Piyasada oluşan fiyatların üreticiyi korumadığını ifade eden çiftçiler, üzümün tarlada kalmaması için mecburen düşük fiyatlara satış yaptıklarını aktarıyor. Üreticinin en büyük endişesi ise mevcut fiyatların devam etmesi halinde bağların sökülmesi ve üzüm üretiminden vazgeçilmesi.
"Bir yıl boyunca emek veriyoruz, hasat zamanı geldiğinde ise emeğimizin karşılığını alamıyoruz"
Denizli'nin Buldan ilçesi Doğanköy Mahallesinde üzüm üretim yapan Tacettin Taşdöğen, üzüm üreticisinin maliyetleri karşılamayan fiyatlar karşısında ne yapaklarını bilemediklerini ve piyasa fiyatlarının karşısında bir umutlarının ve hayalinin kalmadı ifade ederek, "Gelecek yıllarımızı değil artık yarınımızı göremiyoruz. Her yıl bu sene iyi olur, gelecek sene daha iyi olur diye diye bugünlere geldik. Ama artık geldiğimiz noktada ümidimizi yitirmiş durumdayız. Şu anda sumalık üzümün fiyatını 8 liraya kadar düşürdüler. Piyasada ise sofralık üzümün fiyatını da 15, 18, 20 lira civarında konuşuluyor. Oysa bir kilo üzümün üretim maliyeti zaten 20 liranın üzerinde. Yani biz ürünümüzü maliyetinin altında satmak zorunda kalıyoruz. Artık mecburen kurutmaya yöneliyoruz. Fakat kurutmanın fiyatının ne olacağı da belli değil. Şu anda piyasada yaklaşık 80 lira gibi bir fiyat var. Ama bunun yarın ne olacağını bilmiyoruz. Daha aşağı iner mi, yükselir mi, hiçbir şey öngöremiyoruz. Bir yıl boyunca emek veriyoruz, masraf yapıyoruz, borçlanıyoruz ve ürünümüzü yetiştiriyoruz. Hasat zamanı geldiğinde ise emeğimizin karşılığını alamıyoruz. Maliyetimizin altında ürün satmak zorunda bırakılıyoruz" dedi.
"Bir kilo üzümümüz, bir kilo mazot etmiyor"
Buldan Doğanköy Mahalle Muhtarı Ahmet Boylukar da hasat sezonun üretici için bayram olduğunu ama bu yıl o bayramı yaşayamadıklarını belirterek, "Tam da sezonumuzun, kesim sezonumuzun içerisindeyiz. Ancak maalesef bu yıl üzüm bizleri güldürmedi, üreticiyi tatmin etmedi. Fiyatlar gerçekten çok düşük. Biz mahalle olarak, çiftçimizin mağdur olmaması için Toprak Mahsulleri Ofisi'ne 60 dönümlük bir alan tahsis ettik. Amacımız, bu ovada, Yenice ve Buldan bölgesindeki üreticilerin mağduriyet yaşamaması ve ürünlerinin alınabilmesiydi. Yerimizi de verdik, üzerimize düşeni yaptık. Ancak Toprak Mahsulleri Ofisi'nin şu anda neyi beklediğini bilmiyoruz. Üretici olarak bir an önce alımların başlamasını bekliyoruz. Sumalık üzümü tüccara veriyorduk. Daha önce 10 lira civarında olan fiyat bugün 8 liraya kadar düşmüş durumda. Biz üreticiler olarak gerçekten çok mağduruz. Hasat sezonu bizim için normalde düğünüdür, bayramdır, ailemizin ihtiyaçlarını karşılayacağımız dönemdir. Bir yıl boyunca bütün umudumuzu bu ürüne bağlıyoruz. Fakat bugün geldiğimiz noktada hasat sezonunda yüzümüz gülmek yerine mağduriyet yaşıyoruz. Tariş'in bugün açıkladığı 80 liralık avans fiyatını da yeterli bulmuyoruz. Çünkü girdi maliyetleri çok yüksek. Geçen yılla kıyasladığımızda, bu yıl üzümün en az 140 lira civarında bir fiyatla başlaması, nihai fiyatın da 150-160 lira seviyelerine çıkması üreticiyi ancak bir nebze olsun tatmin edebilirdi. Geçen yıl mazot 45-50 lira civarındaydı ve biz en düşük üzümü yaklaşık 100 liraya sattık. Bu yıl mazot 85 lira olmuş, üzümün fiyatı ise 80 lira olarak açıklanıyor. Yani bugün bir kilo üzüm satarak bir kilo mazot bile alamıyoruz. Üreticinin içinde bulunduğu durumun özeti aslında bu kadar açık. Bir kilo üzümümüz, bir kilo mazot etmiyor. Bu şartlarda üreticinin nasıl ayakta kalacağını, gelecek yıl nasıl üretim yapacağını gerçekten bilmiyoruz" ifadelerini kullandı.
"TMO alım yapmazsa Tariş ortaklığı olmayanlar ürünlerini satamayacak"
Buldan Bölmekaya Muhtarı Ünal Kırmızıoğlu ise Tariş ortaklığı olmayan üreticilerin ürünlerini satamadığını belirterek "Üzümü ilk doğduğu günden, ilk filizlendiği andan bu yana emek vererek yetiştirdik. Baştan sofralık olarak değerlendirelim dedik, olmadı. Başka türlü değerlendirelim dedik, o da olmadı. Şimdi elimizde kalan ürünü kurutmaya çalışıyoruz. Ama bugün kuruttuğumuz üzümü bile satabileceğimizden şüpheliyiz. Üretici olarak artık "Üzümü kaç liraya satarız?" diye düşünmüyoruz. Çünkü zaten zarar etmiş durumdayız. Asıl düşündüğümüz şey, bu kuruttuğumuz ürünü nerede, ne zaman ve hangi fiyata satabileceğimiz. Ben Tariş'e ortak değilim. Benim gibi Tariş'e ortak olmayan binlerce üretici var. Bizim de ürünümüzü satabileceğimiz, emeğimizin karşılığını alabileceğimiz güvenilir bir pazar ve alım mekanizması olmasını istiyoruz. Bugün üretici olarak geldiğimiz noktada fiyatın kaç lira olduğunu tartışacak durumda bile değiliz. Çünkü maliyetlerimizin çok altında kalıyoruz ve zaten zarar ediyoruz. Şimdi bir de kuruttuğumuz ürünün elimizde kalıp kalmayacağını, ne zaman satılacağını ve satabilirsek hangi fiyata satacağımızı düşünüyoruz. Biz artık sadece fiyat değil, geleceğimizi görebilmek istiyoruz. Üreticinin emeğinin karşılığını alabileceği, ürününü satabileceği ve bir sonraki sezon için umut edebileceği bir düzen istiyoruz" şeklinde konuştu.
"Çiftçinin aylarca verdiği emeğe, yaptığı masrafa, döktüğü alın terine yazıktır"
Buldan Ziraat Odası Başkanı Muammer Al da bu yıl Buldan'da üzümün bol olduğunu ve doğal afetler sebebiyle geçmiş yıllarda zarar gören üretici için bir umut olduğunu ama fiyatlar sebebiyle bu umudun kaybolduğunu söyleyerek, "Şu anda sezonun tam ortasındayız. Ama maalesef büyük bir hayal kırıklığı içerisindeyiz. Üreticide ciddi anlamda bir panik havası var, büyük bir kaos yaşıyoruz. Yıllardır bu bölgede, tamamında olmasa bile bazı kesimlerinde; yağmur, dolu, don gibi çeşitli afetlerle karşı karşıya kaldık. Bu sene ise şükürler olsun, ilk defa Buldan bölgesinde ne dolu, ne don, ne de yağmur kaynaklı bir afet yaşanmadı. Bunun üzerine dedik ki; Mahsulümüz bol, kalitemiz güzel. İnşallah bu yıl güzel bir sezon geçiririz, önceki yılların açığını kapatırız. Ama bugün geldiğimiz noktada durum maalesef hiç de öyle değil. Geçen yıl 15 lira olan sirkelik üzüm, bugün itibarıyla 8 liraya kadar düştü. Sezon başında 11 liraydı, sonra 10 liraya düştü, bugün 8 lirayı konuşuyoruz. Piyasa o kadar kötü bir hale geldi ki artık üretici ne yapacağını şaşırmış durumda. Alıcı tüccar bir bağa giriliyor; bağda bir asmada 50 salkım var, 30 salkım var, adam sadece beğendiği 3 salkımı kesiyor. Geri kalan ürün bağda kalıyor. Yazıktır, günahtır! Bu çiftçinin aylarca verdiği emeğe, yaptığı masrafa, döktüğü alın terine yazıktır. Üretici bu kadar emek verip kaliteli ve bol ürün yetiştirmişken, emeğinin karşılığını alamıyorsa burada ciddi bir sorun var demektir. Biz üretmek istiyoruz. Toprağımızı bırakmak istemiyoruz. Ama üreticinin ayakta kalabilmesi için emeğinin karşılığını alması gerekiyor. Bugün yaşadığımız sadece bir fiyat düşüşü değildir. Bu, üreticinin geleceğe olan umudunun da kırılmasıdır" dedi.